آرتمیا؛ بودن یا نبودن، مسأله این است

دنیای سبز تر - 22 فروردین 1397   13:44
آرتمیا؛ بودن یا نبودن، مسأله این است

پایگاه خبری جهان سبز- وحید محمود قره‌باغ -آرتمیا تنها جاندار آب شور دریاچه ارومیه بود. اما با کاهش حجم آب، شوری چنان بالا رفت که دیگر آرتمیا هم نتوانست آن را تحمل کند. جای شکرش باقی است که هنوز هم تعدادی آرتمیا در قسمت‌های جنوبی دریاچه دیده می‌شوند.

آرتمیا سالینا[1] این طلای قرمز، جانداری تک‌سلولی و سخت‌پوست است که در آب‌های شور زندگی می‌کند. دریاچه ارومیه یکی از غنی‌ترین منابع موجود آرتمیا در جهان شناخته می‌شود. آرتمیا قادر به تولید مثل و همچنین تخم‌گذاری است؛ درواقع چنانچه شرایط مهیا باشد این جاندار زنده‌زایی می‌کند.
به گفتۀ دکتر ناصرآق عضو هیئت‌علمی و مؤسس پژوهشکده آرتمیا و آبزیان دانشگاه ارومیه «آرتمیا خوراکی استراتژیک (راهبردی) برای آبزیان است؛ به این معنی که حذف این جاندار از زنجیره غذایی غیر ممکن است. آرتمیا خوراک میگو، ماهی خاویار، ماهی قزل‌آلا و ماهی‌های زینتی است. به ‌گونه‌ای که تکثیر و پرورش آنها به‌طور 100 درصد به این موجود با ارزش بستگی دارد. آرتمیا در واقع غذای مراحل اولیه در تغذیه نوزادان میگو، ماهیان دریایی، خاویاری و زینتی است و هیچ جایگزینی ندارد.»
 


امید یوسفی رئیس اداره نظارت بر حیات‌وحش اداره کل محیط‌زیست استان آذربایجان غربی نیز به جهان سبز می‌گوید: در دنیا هفت گونه آرتمیا وجود دارد که دریاچه ارومیه پذیرای دو گونه از آن است. آرتمیا در صنایع پرورش میگو و ماهی، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. همچنین آرتمیا یا سیست آن به منظور تغذیه نوزاد ماهیان، سخت پوستان و نرم‌تنان مورد استفاده قرار می‌گیرد. آرتمیا از جلبک‌های موجود دریاچه تغذیه می‌کند و خود غذای اصلی بعضی از پرندگان است.
گفتنی است در سال 1376 وجود گونه دوم آرتمیای دریاچه ارومیه توسط دکتر ناصرآق گزارش شد. همچنین وی پرورش آرتمیا در استخرهای خاکی و در اشل تجاری را در استان‌های جنوبی کشور به انجام رسانده است.
 
یوسفی می‌گوید: آرتمیا از اواخر اسفند تا اواخر خرداد در قسمت‌های جنوبی دریاچه و در مسیر رودخانه‌هایی که به دریاچه می‌ریزند دیده می‌شود؛ چرا که قسمت جنوبی دریاچه نسبت به دیگر قسمت‌ها از غلظت نمک کمتری برخوردار است.

شوری فوق اشباع دریاچه ارومیه؛ مرگ آرتمیا
افزایش غلظت آب، به عبارت دیگر شوری بیش از حد، تولید مثل آرتمیا را تحت تأثیر قرار داده است. در واقع از آنجایی که آب دریاچه به حالت فوق اشباع رسیده است، آرتمیا قادر به تولید مثل نبوده و محکوم به نابودی است. زمانی که غلظت آب دریاچه بالا می‌رود و آرتمیا قادر به ادامه حیات نیست، شروع به تولید سیست کرده و در دریاچه رها می‌کند.

پژوهش دربارۀ آرتمیا
امید یوسفی رئیس اداره نظارت بر حیات‌وحش اداره کل محیط‌زیست استان آذربایجان غربی می‌گوید: کشورهای بلژیک، آمریکا و ژاپن از جمله مهم‌ترین کشورهایی هستند که در زمینه آرتمیا به تحقیق و پژوهش می‌پردازند. این کشورها به تحقیق در زمینه شش نوع دیگر آرتمیا مشغولند؛ بد نیست بدانید محققان کشور بلژیک طی سال‌های 70 تا 75 در مورد آرتمیای موجود در دریاچه ارومیه نیز تحقیقاتی انجام دادند.
 
دکتر آق عضو هیئت‌علمی و مؤسس پژوهشکده آرتمیا و آبزیان دانشگاه ارومیه نیز می‌گوید: آزمایشگاه تحقیقاتی آرتمیا سال 75 شروع به کار کرد و در سال 78 با عنوان مرکز تحقیقات آرتمیا و جانوران آبزی کشور راه اندازی شد و با توسعه فعالیت‌های پژوهشی این مرکز در سال 84 به پژوهشکده آرتمیا و آبزیان ارتقا یافت.
دکتر آق فارغ‌التحصیل دانشگاه گنت بلژیک که تز دکترای خود را درباره آرتمیا نوشته است، افزود: تا کنون بیش از 100 پروژه تحقیقاتی در ارتباط با گونه‌های مختلف آرتمیا صورت گرفته است.
وی امیدوار است در آینده این پژوهشکده به مرجع جهانی آرتمیا تبدیل شود.
عکس از: امید یوسفی



[1]. Artemia salina

01