تغییرات اقلیمی

«جهان سبز» از تاثیرات احتمالی خشک شدن دریاچه ارومیه گزارش می‌دهد

آذربایجان‌ها؛ در خطر تغییرات اقلیمی؟

دنیای سبز تر - 17 آبان 1396   14:25
«جهان سبز» از تاثیرات احتمالی خشک شدن دریاچه ارومیه گزارش می‌دهد

آذربایجان‌ها؛ در خطر تغییرات اقلیمی؟
 
پایگاه خبری جهان سبز- سارا اسلامی/ در میان اخبار ضدونقیض در مورد وضعیت دریاچه ارومیه، نگرانی‌ها در مورد تاثیرات نابودی تدریجی نگین فیروزه‌ای آذربایجان بر محیط‌زیست و اقلیم منطقه، روز به روز بیشتر می‌شود.
در تابستانی که گذشت برخی از شهرها در استان‌های همجوار آذربایجان غربی، تابستانی گرم‌تر از همیشه را پشت سر گذاشتند. برای مثال دمای هوا در شهرهای تبریز، پُلدشت و ملکان در استان آذربایجان شرقی، به صورت بی‌سابقه‌ای افزایش یافت.
برخی همچنین افزایش اختلاف دمای روز و شب را در بعضی شهرهای سردسیر آذربایجان شرقی و اردبیل، نشانه تغییرات اقلیمی در این مناطق می‌دانند چرا که به گفته آنها هر چه منطقه‌ای بیابانی‌تر و خشک‌تر باشد تفاوت میان دمای روز و شب آن بیشتر است. این کارشناسان خشک شدن دریاچه ارومیه و از بین رفتن میلیاردها مترمکعب آب در دو دهه گذشته را، عامل اصلی این شرایط تلقی می‌کنند.
به همه این موارد باید نگرانی‌ها در مورد کاهش رطوبت، بارندگی و پوشش گیاهی منطقه را نیز افزود.
البته معاون توسعه و پیش‌بینی سازمان هواشناسی، این نظرات را تایید نمی‌کند. علی عابدینی معتقد است خشک شدن دریاچه ارومیه تاثیرات محیط‌زیستی قابل توجهی دارد اما تأثیر آن در کاهش بارندگی منطقه اندک است.
وی به خبرنگار «جهان سبز» می‌گوید: «طبیعی است که خشک شدن بستر رودخانه‌های منتهی به دریاچه ارومیه به دلیل انباشت رسوبات رسی، موجب ایجاد چشمه‌های مولد گردوخاک می‌شود؛ از آنجا که جریان عمومی هوا غربی است خشکی این دریاچه، رطوبت هوا و میزان بارش در شرق دریاچه، به ویژه در استان آذربایجان شرقی را کاهش می‌دهد ولی به دلیل وسعت کم دریاچه، این کاهش قابل ملاحظه نیست و نمی‌تواند تغییرات اقلیمی در منطقه ایجاد کند.»
او توضیح می‌دهد: «در گذشته که وسعت دریاچه ارومیه بیشتر بود یک جریان نسیم دریاچه-خشکی در منطقه وجود داشت که موجب تلطیف هوا می‌شد اما خشک شدن کامل دریاچه، نسیم دریاچه-خشکی را به کلی از بین می‌برد با این حال نمی‌توان گفت کاهش پوشش گیاهی مناطق مجاور، در اثر نبود جریان مرطوب هوا رخ داده؛ بلکه این پدیده در اثر کاهش رطوبت خاک و پایین رفتن سطح آب در اثر بهره‌برداری زیاد اتفاق افتاده است.»
عابدینی بیان می‌کند: «میزان تاثیرگذاری پهنه‌های آبی، به وسعت و عمق آنها بستگی دارد؛ اقیانوس‌ها در تعیین شرایط آب‌وهوایی تمام کره زمین تعیین‌کننده هستند، دریاهای کوچک مانند خلیج فارس بر کشورهای مجاور خود موثرند و به همین ترتیب تاثیرگذاری دریاچه‌ها نیز محدودتر می‌شود. دریاچه خزر به دلیل وسعت و عمق زیاد، رطوبت هوا در استان‌های شمالی کشور را به شدت افزایش می‌دهد اما اگر رشته کوه البرز نبود، این رطوبت به ابر و بارش تبدیل نمی‌شد.»
معاون سازمان هواشناسی، تاثیرات اجتماعی و اقتصادی نابودی تدریجی دریاچه ارومیه را بسیار بیشتر از تاثیرات اقلیمی آن می‌داند و می‌افزاید: «نبود دریاچه از نظر زیست‌محیطی، اکوسیستم، اقتصاد و گردشگری تاثیر منفی به جا گذاشته است.»

تحقیق علمی وجود ندارد
یونس اکبرزاده، کارشناس اداره‌کل هواشناسی آذربایجان شرقی نیز معتقد است در مورد وجود ارتباط میان خشک شدن دریاچه ارومیه و تغییرات آب‌وهوایی و اقلیمی در شهرها و استان‌های همجوار بررسی و تحقیقی  صورت نگرفته است و تنها در صورتی می‌توان به چنین موضوعی استناد کرد که از نظر علمی ثابت شده باشد.
او به خبرنگار «جهان‌ سبز» می‌گوید: «شهر تبریز در تابستان امسال، نسبت به سال‌های پیش روزهای بیشتری را با دمای هوای بالاتر از 35 درجه سپری کرد، در دوره‌های گذشته نیز گاهی دمای هوا به حدود 40 درجه می‌رسید اما در سال جاری، تعدد و توالی روزهای گرم بیشتر بود.»
اکبرزاده می‌افزاید: «چنین شرایطی می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی که در همه جای دنیا در حال رخ دادن است اما ارتباط دادن این موضوع به خشک شدن دریاچه ارومیه مستلزم تاسیس ایستگاه‌های هواشناسی در محل و انجام بررسی‌های علمی است که البته بحث‌هایی در مورد همکاری اداره‌کل هواشناسی استان و مراکز علمی و دانشگاهی در این حوزه جریان دارد.»
او در پاسخ به این پرسش، که آیا اختلاف غیرعادی میان دمای هوای روز و شب در آذربایجان شرقی مشاهده شده است، می‌گوید: « مناطق کوهستانی و بیابانی عملکرد مشابهی در این زمینه دارند و در هر دو منطقه اختلاف قابل توجهی میان دمای روز و شب ثبت می‌شود؛ تفاوت آنها در شدت گرما و سرما و میانگین دماست.»

آینده را به اما و اگر واگذار نکنیم
به نظر می‌رسد احیای دریاچه ارومیه کم‌کم تبدیل به آرزویی دست نیافتنی می‌شود. در این شرایط شاید لازم باشد بررسی‌های علمی در مورد تاثیرات حذف دریاچه بر اقلیم منطقه و چگونگی مقابله با آسیب‌های احتمالی نابودی کامل آن، جدی‌تر گرفته شود. حال که نگرانی‌ها نسبت به شرایط آینده چشم ایران‌زمین روز به روز بیشتر می‌شود، مسئولان باید پاسخی علمی برای خطرهای پیش‌رو داشته باشند تا همه چیز به اما و اگر و امیدواری بی‌پایه واگذار نشود.    

00